سال‌هاست که دانشمندا می‌دونن تحرک داشتن باعث تقویت ذهن میشه. فعالیت بدنی خون‌رسانی به مغز رو بهتر می‌کنه، قابلیت تغییرپذیری مغز رو بالا می‌بره و التهاب‌های مزمن رو کم می‌کنه. تصور میشه که این فرآیندها از مغز در برابر زوال عقل محافظت می‌کنن.

با وجود دهه‌ها تحقیق، هنوز سوالات مهمی بی‌جواب مونده بود؛ مثلاً اینکه آیا ورزش در هر سنی به کاهش خطر زوال عقل کمک می‌کنه؟ یا فقط وقتی جوون هستیم تاثیر داره؟ و اگه کسی از نظر ژنتیکی مستعد باشه، باز هم ورزش براش فرقی می‌کنه یا نه؟

تحقیق جدیدی که بر اساس مطالعه طولانی‌مدت «قلب فرامینگهام» در آمریکا انجام و امروز منتشر شده، جواب‌های واضحی برای این سوالات داره. یافته‌های اون‌ها حرفی رو که خیلی از پزشک‌ها به بیماراشون می‌گن تایید می‌کنه: ورزش واقعاً کمک می‌کنه. اما این مطالعه دیدگاه جدیدی درباره تاثیر محافظتی فعال موندن در سن ۴۵ سالگی به بعد ارائه داده، حتی برای کسایی که استعداد ژنتیکی خاصی برای ابتلا به زوال عقل دارن.

این تحقیق چه چیزی رو بررسی کرده؟
محقق‌ها داده‌های ۴۲۹۰ نفر رو بررسی کردن. این مطالعه از سال ۱۹۴۸ شروع شد و در اون زمان بیش از ۵۰۰۰ فرد بالغ بالای ۳۰ سال در شهر فرامینگهامِ ماساچوست تحت نظر قرار گرفتن. در سال ۱۹۷۱، نسل دوم این افراد (فرزندان و همسراشون) وارد مطالعه شدن و هر چهار تا هشت سال یک‌بار چکاپ پزشکی می‌شدن.

در این تحقیق جدید، شرکت‌کننده‌ها فعالیت بدنی خودشون رو گزارش می‌دادن؛ از فعالیت‌های روزمره مثل بالا رفتن از پله گرفته تا ورزش‌های سنگین. اونا به سه دسته تقسیم شدن:
۱. جوانی (۲۶ تا ۴۴ سال)
۲. میانسالی (۴۵ تا ۶۴ سال)
۳. اواخر بزرگسالی (۶۵ سال به بالا)

محقق‌ها بررسی کردن که چند نفر در هر گروه سنی به زوال عقل مبتلا شدن و در چه سنی این اتفاق افتاده. اونا همچنین الگوی فعالیت بدنی (کم، متوسط، زیاد) و وجود عامل ژنتیکی آلزایمر (ژن APOE ε4) رو هم در نظر گرفتن.

نتایج چی بود؟
در طول دوره پیگیری، ۱۳.۲ درصد شرکت‌کننده‌ها دچار زوال عقل شدن که بیشترشون در گروه سنی بالاتر بودن. وقتی سطح فعالیت بدنی بررسی شد، الگو خیلی جالب بود: کسایی که بیشترین فعالیت رو در میانسالی و اواخر عمر داشتن، ۴۱ تا ۴۵ درصد کمتر از بقیه در خطر زوال عقل بودن. این نتیجه حتی بعد از در نظر گرفتن عواملی مثل سن، تحصیلات، فشار خون و دیابت هم ثابت موند.

نکته عجیب این بود که فعال بودن در دوران جوانی (زیر ۴۴ سال) تاثیری روی کاهش خطر زوال عقل در سنین بالا نشون نداد.

اما بخش نوآورانه این تحقیق مربوط به عامل ژنتیک بود:
در میانسالی، فعالیت بدنی زیاد فقط خطر زوال عقل رو در کسایی کم کرد که استعداد ژنتیکی نداشتن. اما در سنین بالاتر، فعالیت بدنی زیاد باعث کاهش خطر در هر دو گروه (هم اونایی که ژن رو داشتن و هم اونایی که نداشتن) شد. این یعنی برای افرادی که از نظر ژنتیکی مستعد هستن، فعال موندن در سنین بالا هنوز هم می‌تونه یه محافظت جدی و معنادار ایجاد کنه.

این نتایج چقدر اهمیت دارن؟
این یافته‌ها تا حد زیادی دانسته قبلی رو تایید می‌کنه: ورزش برای مغز خوبه. چیزی که این مطالعه رو خاص می‌کنه، تعداد زیاد شرکت‌کننده‌ها، پیگیری چند دهه‌ای و تحلیل ژنتیکی در دوره‌های مختلف زندگیه. اینکه ورزش در اواخر عمر تقریباً برای همه مفیده، پیام مهمی برای سلامت عمومی جامعه‌ست.

البته محدودیت‌هایی هم وجود داشت
اطلاعات مربوط به فعالیت بدنی بر اساس گفته‌های خودِ افراد بوده که ممکنه با خطا همراه باشه. همچنین دقیقاً مشخص نیست چه نوع ورزشی بیشترین فایده رو داره. علاوه بر این، چون اکثر شرکت‌کننده‌ها اروپایی‌تبار و از یک شهر بودن، شاید نشه نتایج رو به بقیه نژادها و مردم دنیا نسبت داد.

خلاصه کلام برای ما چیه؟
نتیجه خیلی ساده‌ست: در هر سنی که هستید، بیشتر حرکت کنید. در حال حاضر می‌دونیم که فایده این کار خیلی بیشتر از ضرر احتمالی اونه.

لينک منبع